Printout | ความเป็นมา

logo-printout3-stdbanner-600-150

ความเป็นมาของการรับรองสิ่งพิมพ์ออก
เนื่องจากประเทศไทยอยู่ในช่วงการเปลี่ยนผ่านจากยุคที่มีการจัดเก็บข้อมูลเป็นกระดาษไปสู่ยุคที่มีการจัดเก็บข้อมูลเป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์อย่างสมบูรณ์ ถึงแม้ว่าจะมีการจัดเก็บข้อมูลในรูปแบบของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์มากขึ้น แต่ยังคงมีหลายหน่วยงานที่จำเป็นต้องพิมพ์ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ในรูปแบบกระดาษสำหรับนำไปใช้เป็นหลักฐานหรือเอกสารอ้างอิง โดยผ่านหน่วยงานอื่นที่ไม่ใช่เจ้าของข้อมูลหรือไม่สามารถกำกับดูแลได้ เพื่อเพิ่มช่องทางการให้บริการประชาชนได้สะดวกกว่าเดิม ดังนั้น จึงเป็นเหตุให้การรับรองสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เข้ามามีบทบาทสำคัญ เพื่อสร้างความน่าเชื่อถือของระบบการพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ระหว่างหน่วยงานให้เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนด

 

  • การรับรองสิ่งพิมพ์ออกนั้น จะประกอบด้วยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมด 3 ส่วน ได้แก่
  • 1. หน่วยงานต้นทาง หมายถึง หน่วยงานเจ้าของข้อมูลหรือหน่วยงานผู้ควบคุมข้อมูลที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดทำ การเก็บรักษา การควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์
  • 2. หน่วยงานปลายทาง หมายถึง หน่วยงานที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การควบคุมของหน่วยงานต้นทาง ที่ทำการพิมพ์สิ่งพิมพ์ออกจากระบบการพิมพ์ออกของหน่วยงานต้นทาง
  • 3. หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก หมายถึง คณะกรรมการหรือหน่วยงานที่มีอำนาจรับรองสิ่งพิมพ์ออกตามที่คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์กำหนด ซึ่งไม่ได้เป็นการรับรองข้อมูลว่ามีเนื้อหาถูกต้อง แต่เป็นการรับรองในส่วนของกระบวนการพิมพ์ออกของข้อมูล เพื่อเป็นการสร้างความเชื่อมั่นของกระบวนการที่เกิดขึ้นระหว่างหน่วยงาน
พระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมหรือใช้ประกอบกับกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันทุกฉบับในกรณีที่ธุรกรรมหรือกิจกรรมที่กระทำภายใต้กฎหมายที่ใช้บังคับอยู่เดิมที่เป็นระบบกระดาษเปลี่ยนไปกระทำด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ และเพื่อรองรับนิติสัมพันธ์ที่เกิดขึ้นในรูปของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ นอกจากนั้น กฎหมายฉบับดังกล่าวยังได้กำหนดให้มีบทบัญญัติเพิ่มเติมในกรณีที่ได้มีการจัดทำหนังสืออิเล็กทรอนิกส์ การลงลายมือชื่ออิเล็กทรอนิกส์ การอ้างอิงเอกสารต้นฉบับอิเล็กทรอนิกส์ การรับฟังพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ และการชั่งน้ำหนักพยานหลักฐานอิเล็กทรอนิกส์ ตลอดจนการเก็บรักษาเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ เมื่อพิจารณาแล้วจะเห็นว่าบทบัญญัติข้างต้น เป็นการรับรองผลทางกฎหมายของเอกสารที่ได้มีการจัดทำให้อยู่ในรูปแบบของเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ตั้งแต่ต้นในฐานะเป็นต้นฉบับ แต่หากเป็นการแปลงให้อยู่ในรูปของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ในภายหลัง เอกสารอิเล็กทรอนิกส์เหล่านั้นก็มีฐานะเป็นเพียงสำเนาเอกสารเท่านั้น

 

ในปี พ.ศ. 2551 ได้มีการปรับปรุงกฎหมายฉบับดังกล่าว เพื่อให้สามารถรองรับการใช้เอกสารอิเล็กทรอนิกส์ได้สมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ทั้งในด้านการรับรองตราประทับบนเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ การยอมรับผลทางกฎหมายของสิ่งพิมพ์ออก (Print out) ในฐานะเป็นต้นฉบับ การยอมรับผลทางกฎหมายของสิ่งพิมพ์ออก (Print out) ในฐานะเป็นพยานหลักฐาน และ การรับฟังข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เป็นพยานหลักฐาน เป็นต้น เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์และส่งเสริมให้มีการใช้เอกสารอิเล็กทรอนิกส์อย่างเต็มรูปแบบ อันจะช่วยลดต้นทุน ภาระและค่าใช้จ่ายซึ่งเกิดจากการใช้เอกสารกระดาษ นั้น

 

ตามความในมาตรา 10 วรรคสี่ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551 กำหนดว่า “ในกรณีที่มีการทำสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามวรรคหนึ่ง สำหรับใช้อ้างอิงข้อความของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หากสิ่งพิมพ์ออกนั้นมีข้อความถูกต้องครบถ้วนตรงกับข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ และมีการรับรองสิ่งพิมพ์ออกโดยหน่วยงานที่มีอำนาจตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนดแล้ว ให้ถือว่าสิ่งพิมพ์ออกดังกล่าวใช้แทนต้นฉบับได้”

 

ต่อมาคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ จึงได้ออกประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555 และประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 19 มกราคม 2555 เพื่อให้สิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ สามารถใช้อ้างอิงข้อความของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และมีผลใช้แทนต้นฉบับได้ ตามความในมาตรา 10 วรรคสี่ แห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551

 

ขอบเขตการบังคับใช้ของประกาศฯ

การรับรองสิ่งพิมพ์ออกตามมาตรา 10 วรรคสี่ ใช้เฉพาะกรณีที่มีกฎหมายกำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาข้อความใดในสภาพที่เป็นมาแต่เดิมอย่างเอกสารต้นฉบับเท่านั้น

หากเป็นกรณีที่กฎหมายมิได้กำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาเอกสารในรูปของต้นฉบับก็ไม่มีความจำเป็นต้องได้รับการรับรองสิ่งพิมพ์ออกโดยหน่วยงานที่มีอำนาจตามที่คณะกรรมการฯ ประกาศกำหนด

การทำสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 10 วรรคสี่ เพื่อให้สิ่งพิมพ์ออกใช้แทนต้นฉบับได้นั้น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์นั้นจะต้องมีการนำเสนอหรือเก็บรักษาตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดอยู่ในมาตรา 10 วรรคหนึ่ง ให้ครบถ้วนด้วย จึงจะมีผลต่อการวินิจฉัยความน่าเชื่อถือของสิ่งพิมพ์ออก

 

สาระสำคัญของประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555

1. การรับรองสิ่งพิมพ์ออก

  • – หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก หมายถึง คณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือหน่วยงานที่มีอำนาจรับรองสิ่งพิมพ์ออกตามที่คณะกรรมการฯ ประกาศกำหนด ซึ่งในระยะเริ่มแรกนี้ คณะกรรมการฯ ได้ประกาศให้ สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) เป็นหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก (ตามประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก พ.ศ. 2555)
  • – กรณีการจัดทำสิ่งพิมพ์ออก (ประกาศฯ ข้อ 4) ที่ถือว่าได้มีการรับรองสิ่งพิมพ์ออกแล้วโดย หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก และมีผลใช้แทนต้นฉบับ มี 3 กรณี
  • – คุณสมบัติ และเอกสารหลักฐานที่ต้องยื่นสำหรับหน่วยงานที่ต้องการเป็นหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก
  • – หลักเกณฑ์ในการรับรองระบบการพิมพ์ออก

ซึ่งจะมีบางกรณีที่ได้รับการยกเว้น ไม่ต้องทำการรับรองสิ่งพิมพ์ออกและให้ถือว่ามีผลใช้แทนต้นฉบับได้ โดยมีรายละเอียดดังนี้

  • (1) เจ้าของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ ผู้ควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ หรือบุคคลภายใต้บังคับของเจ้าของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือผู้ควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกจากระบบการพิมพ์ออกที่อยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของเจ้าของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์หรือผู้ควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์
  • (2) หน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจในการเก็บรักษาหรือควบคุมข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ของบุคคลอื่น หรือบุคคลภายใต้บังคับหน่วยงานของรัฐ เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกจากระบบการพิมพ์ออกที่อยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของหน่วยงานของรัฐนั้น
  • (3) หน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจตามกฎหมายในการกำกับหรือควบคุมดูแล หรือหน่วยงานที่อยู่ภายใต้การกำกับหรือควบคุมดูแลของหน่วยงานของรัฐ เป็นผู้จัดทำสิ่งพิมพ์ออกจากระบบการพิมพ์ออกที่มีมาตรฐานที่เทียบเท่าหรือมีความเหมาะสมกว่าหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในประกาศนี้

กรณีที่หน่วยงานปลายทาง มีสาขาหรือตัวแทนที่สามารถพิมพ์สิ่งพิมพ์ออกได้มากกว่าหนึ่งสาขา ผู้ตรวจประเมินจะใช้กระบวนการสุ่มตัวอย่างจากจำนวนสาขาหรือตัวแทนทั้งหมด เพื่อเป็นการยืนยันความถูกต้องหรือครบถ้วนในการปฏิบัติว่ามีความสอดคล้องตามขั้นตอนหรือกระบวนการที่กำหนดไว้

อย่างไรก็ตาม กรณีที่หน่วยงานประสงค์จะให้หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออกซึ่งเป็น Trust Third Party มารับรองระบบการพิมพ์ออกของตนเพื่อให้เกิดความน่าเชื่อถือมากขึ้น หน่วยงานก็สามารถกระทำได้

2. ระบบการพิมพ์ออก
หมายถึง ระบบที่ใช้ในการนำเข้าข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่เป็นต้นฉบับของสิ่งพิมพ์ออก และการจัดทำสิ่งพิมพ์ออกสำหรับใช้อ้างอิงข้อความของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์

3. ในกรณีที่หน่วยงานประสงค์จะให้หน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก ทำการรับรองระบบการพิมพ์ออกของตน จะต้องแจ้งความประสงค์ไปยังหน่วยงานรับรองสิ่งพิมพ์ออก (ทั้งนี้ หลักเกณฑ์ของการรับรองระบบ
การพิมพ์ออกปรากฏอยู่ในหมวด 2 การรับรอง)

————————————————————————————————-
หมายเหตุ
สถานะ “ต้นฉบับ” ของสิ่งพิมพ์ออก (Printout) ของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ที่มีสถานะเป็นต้นฉบับ :
1. การรับรองสิ่งพิมพ์ออกตามมาตรา 10 วรรคสี่ ของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมฯ ใช้เฉพาะกรณีที่มีกฎหมายกำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาข้อความใดในสภาพที่เป็นมาแต่เดิมอย่างเอกสารต้นฉบับเท่านั้น
2. หากเป็นกรณีที่กฎหมายมิได้กำหนดให้นำเสนอหรือเก็บรักษาเอกสารในรูปของต้นฉบับ ก็ไม่มีความจำเป็นต้องได้รับการรับรองสิ่งพิมพ์ออกโดยหน่วยงานที่มีอำนาจตามที่คณะกรรมการประกาศกำหนด
3. การทำสิ่งพิมพ์ออกของข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรา 10 วรรคสี่ของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมฯ เพื่อให้สิ่งพิมพ์ออกใช้แทนต้นฉบับได้นั้น ข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์จะต้องมีการนำเสนอหรือเก็บรักษาข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดอยู่ในมาตรา 10 วรรคหนึ่งของพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมฯ ให้ครบถ้วนด้วย จึงจะมีผลต่อการวินิจฉัยความน่าเชื่อถือของสิ่งพิมพ์ออก